دندان‌پزشکی و مسیر آن (۲)

دندان‌پزشکی و مسیر آن

پیش‌نوشت: این مطلب را در ادامۀ «دندان‌پزشکی و مسیر آن (۱)» نوشته‌ام. پیشنهاد می‌کنم در ابتدا آن را مطالعه کنید.

در قسمت قبلی تا انتهای سال دوم پیش رفتیم. و قبل از ترم ۵، آزمون علوم پایه را پشت سر گذاشتیم و حالا تعدادی واحد عملی، به برنامۀ ما اضافه شده‌اند و قرار است درس‌هایی را بخوانیم که بیشتر به دندان‌پزشکی مربوط هستند.

در این مطلب، عمدتاً واحدهایی را بررسی می‌کنیم که  از آن‌ها به نام پری‌کلینیک یاد می‌شود؛ یعنی قبل از ورود به کلینیک دانشگاه و درمان بیماران و مراجعان، باید گذرانده شوند.

ضمناً، این پری‌کلینیک‌ها در طول تحصیل پراکنده‌اند و تا سال پنجم هم ادامه دارند. بعضی‌هایشان زودتر ارائه می‌شوند و بعضی‌ها، دیرتر.

این واحدها شامل موارد زیر می‌شوند:

۱- پری‌کلینیک رادیولوژی:

این واحد به تمرینِ گرفتنِ عکس از دندان، روی ماکت، اختصاص می‌یابد.

فیلم رادیوگرافی داخل دهان این ماکت قرار داده شده و از انگشت آن برای نگه‌داشتن فیلم در جای صحیح استفاده می‌شود. بعد از تنظیم دستگاه رادیوگرافی در محل مناسب، در بیرون از اتاق رادیولوژی، دکمۀ دستگاه فشرده شده و اشعۀ X زحمت ثبت تصویر دندان و بافت‌‌های دهان را می‌کشد. و در ادامه باید تصویر ظاهر شود. از این تصویر جهت تشخیص وجود مشکل در دندان و بافت‌های اطراف استفاده می‌شود.

توصیه می‌کنم در رادیوگرافی طوری مسلط شوید که با علاوه بر کاهش خطا در گرفتن عکس، توانایی تشخیصی شما هم تا حد خوبی افزایش یابد که این امر با مطالعه و دیدن عکس‌های زیاد و تمرین قابل دستیابی‌ست.

۲- پری‌کلینیک‌های پروتز:

تا حدود ترم ۸، مشغول گذراندن واحدهای مختلف پروتزی خواهیم بود. واحدهایی شامل ساخت دنچر (دندان مصنوعی) – که خود به دو دوستۀ کامل و پارسیل (Partial Denture) تقسیم می‌شود – و ساخت روکش.

در این قسمت با گچ‌کاری آشنا می‌شویم! ساخت نمونه‌های تمرینی با گچ بر عهدۀ خود ماست. قالب‌هایی آماده در اختیار ما قرار خواهد گرفت تا با ریختن گچ در آن‌ها، نمونۀ فک بیماری که دندان ندارد، ساخته شود. همچنین برای آموزش ساخت روکش و بریج از دنتیک (دندان‌های پلاستیکی) استفاده می‌شود. (برای آشنایی بیشتر با بریج و روکش به اینجا بروید.) و در ادامه مراحل زیادی را طی می‌کنیم تا به موارد زیر برسیم:

دنچر پارسیل برای مواردی‌ست که فرد بخشی از دندان‌هایش را از دست داده است.
دنچر کامل هم برای جبران نبود همۀ دندان‌هاست.
روکش هم برای ترمیم دندانی کاربرد دارد که ساختار کمی از آن باقیمانده است. از بریج نیز برای پرکردن جای خالی یک یا چند دندان استفاده می‌شود.

توصیه می‌کنم تا جایی که امکان دارد سعی کنید همۀ کارها را خودتان انجام دهید؛ جای دوری نمی‌رود! که به درک بهترتان از روند این درمان‌ها کمک می‌کند. حتی ممکن است استاد متوجه شود که مثلاً چینش دندان‌ها را خودتان انجام نداده‌اید و آن وقت از نمره خبری نیست!

۳- پری‌کلینیک جراحی:

در این پری‌کلینیک، با انوع تزریق‌های بی‌حسی و روش‌های بخیه‌زدن آشنا می‌شویم. کشیدن دندان را هم یاد خواهیم گرفت.

ممکن است با دستور استاد، بی‌حسی را روی دوستانمان امتحان کنیم :)

توصیه می‌کنم بر روی روش‌های تزریق بی‌حسی، به خصوص بلاک اینفریور آلوئولار، مسلط شوید که تقریبا در همۀ بخش‌ها به دردتان خواهد خورد. تا جایی که می‌شود از دوستان ترم‌بالایی خود تجربه بیاموزید.

۴- پری‌کلینیک ترمیم:

این واحد برای آماده‌شدن ما جهت پرکردن دندان پیش‌بینی شده است. تراش صحیح و پرکردن مناسب دندان روی دندان‌هایی از جنس آکریل آموزش داده می‌شود.

توصیه می‌کنم انواع تراش‌ها و ترمیم‌ها را از ساده تا سخت تمرین کرده و مسلط شوید. بعد از این‌که در ترمیم‌های کلاس‌های یک تا شش حرفه‌ای شدید، بیلدآپ و ترمیم‌های پیچیده (مثلاً نیازمند به پین) را نیز کامل یاد بگیرید. (توضیحات این موارد را در کتاب‌های ترمیم‌تان خواهید خواند.)

 

۵- پری‌کلینیک‌های درمان ریشه یا همان اندودانتیکس:

در مورد اندو یا عصب‌کشی قبلاً در وبلاگم مطالبی را نوشته‌ام (+) که اگر خوانده باشید، متوجه شده‌اید که اندو احتمالاً سخت‌ترین بخش خواهد بود. و احتمال این‌که اساتید این بخش کمی اذیتتان کنند، کم نیست! در پری‌کلینیک این بخش، باید عصب‌کشی را روی دندان‌های کشیده‌شده تمرین کنیم. یک واحد مربوط به دندان‌های قدامی و یک واحد برای دندان‌های خلفی.

به قول یکی از دوستان: هیچ‌وقت فکر نکن در اندو جلویی! در هر قسمتی از آن ممکن است نمرۀ کافی نگیری و برگردی به عقب!

برای اندوی پری‌کلینیک به دندان‌های کشیده‌شدۀ سالم (!) نیاز داریم. پس باید در درمانگاه‌های شهر خودمان یا شهرهای دیگر (!) حسابی بگردیم. بعد از پیداکردن همچون دندان‌هایی باید آن‌ها را با فرز بتراشیم تا به حفرۀ پالپ برسیم و فرایند درمان ریشه را شروع کنیم. در بین مراحل هم نیاز به گرفتن گرافی داریم تا ببینیم که در طول ریشه چه اتفاقاتی دارد میفتد.

توصیه می‌کنم برای این واحد وقت کافی بگذارید و بسیار آن را جدی بگیرید. حتی از حدود ترم‌های ۴ و ۵ بروید و دندان گیر بیاورید. مهارتی که در اینجا کسب می‌کنید، به خصوص در کشور ما که خیلی از بیماران تا دندانشان درد نگرفته به دندان‌پزشک مراجعه نمی‌کنند، خیلی مفید خواهد بود. از راه‌های میانبر هم استفاده نکنید؛ مثلاً تمرین عصب‌کشی را باید روی دندانی انجام دهید که در گچ مانت شده و درآوردن آن از گچ شاید کارتان را راحت کند، ولی بعداً که به سراغ بیماران و دندان‌های واقعی می‌روید، دیگر امکان دیدن انتهای ریشه با چشم وجود ندارد!

 

۶- پری‌کلینیک دندان‌پزشکی اطفال:

اینجا با درمان‌های مورد نیاز دندان‌پزشکی اطفال آشنا خواهیم شد. این درمان‌ها شامل ترمیم و درمان ریشه (عصب‌کشی) هستند.

دوباره به سراغ تایپودُنت یا همان دنتیک‌ها و دندان‌های کشیده‌شدۀ کودکان می‌رویم تا تمرین کنیم و برای درمان بیماران آماده شویم.

توصیه می‌کنم علاوه بر یادگرفتن مهارت‌های درمانی، مهارت‌های رفتاری برخورد با بیمار کم‌سن‌وسال را هم بیاموزید تا زمان ورود به بخش، کمتر دچار بحران شوید!

۷- پری‌کلینیک پریودانتکس:

در این واحد قرار است با جرم‌گیری آشنا شویم. برای این منظور، دوباره به سراغ کمی گچ‌کاری می‌رویم. در با ریختن گچ در یک قالب مخصوص، یک کست یا قالب دندانی ساخته می‌شود. در ادامه با نوعی موم، جرم فرضی را روی دندان‌های این کست ایجاد می‌کنیم و با یک‌سری وسایل، جرم‌گیریِ دستی را تمرین می‌کنیم.

توصیه می‌کنم در مورد جرم‌گیری با دستگاه اولتراسونیک نیز کمی مطالعه بکنید و از دوستان ترم‌بالایی استفاده از آن را یاد بگیرید؛ گرچه ساده است ولی بهتر است قبل از ورود به بخش به آن مسلط باشید. که در ترم‌های بعد وقتی اجازۀ استفاده از آن صادر شد، مشکلی نداشته باشید.

۸- پری‌کلینیک ارتودُنسی:

در این پری‌کلینیک باید یک‌سری مهارت‌های اولیه را برای درمان‌های ساده‌ای که در طول تحصیل دورۀ عمومی قرار است انجام دهیم، یاد بگیریم. مثلاً قرار است شکل‌دادن سیم‌های ارتودنسی را بیاموزیم و انجام این‌دست کارهای ظریف را تمرین کنیم.

توصیه می‌کنم قسمت تئوری این پری‌کلینیک را خوب یاد بگیرید و برای درمان‌های حداقلیِ ارتودنسیِ که انتظار می‌رود یک دندان‌پزشک عمومی انجام دهد، خوب آماده شوید.

***

واحدهای تئوری هم ادامه دارند:

بعضی از آن‌ها مکمل بخش‌ها و پری‌کلینیک‌ها هستند؛ مثل ترمیم نظری، جراحی نظری، ارتودانتیکس نظری و…
بعضی هم قرار است به طور غیر مستقیم در درمان بیماران کمک‌حالمان باشند؛ مثل بیماری‌های سیستمیک، گوش و حلق و بینی (ENT)، سالمندشناسی و…
بعضی‌ها هم برای اتمام دورۀ تحصیلی لازم‌اند؛ مثل آمار زیستی، رسالۀ پایان‌نامه و…

***

چند توصیۀ کلی هم دارم که فکر می‌کنم همکاران آینده‌ام با در نظر گرفتن آن‌ها در دورۀ دانشجویی‌شان، می‌توانند دندان‌پزشک بهتری بشوند:

◄ همیشه و از همان روزهای نخست روی صندلی دندان‌پزشکی (تابوره یا Tabouret)، درست بنشینید. حتماً در جریان هستید که مشکل کمر و پشت، یک مشکل شایع بین دندان‌پزشکان است و راه پیشگیری از آن، نشستن صحیح و ورزش است.

◄ برای یادگیری بهتر کارهای عملی، از منابع موجود روی اینترنت نهایت استفاده را ببرید. برای هر قسمتی که فکرش را بکنید، فیلم آموزشی پیدا می‌شود، کافیست گوگل کنید:)

دیدگاه ها

    1. نویسنده
      پست
  1. زینب

    من کنکوریم و عاشق دندانپزشکی،لطفاً بازم از سختیای راه و مقاومتاتون بنویسید. نمیدونید چه انرژی به آدم میده! :)
    تنها جایی که هر روز چک میکنم اینجاست!

    1. نویسنده
      پست
      مصطفی قائمی

      سلام زینب جان
      منم خیلی انرژی گرفتم از حضورت و کامنتت.
      خوشحالم که اون‌قدر علاقه داری به دندون‌پزشکی که خوندن سختی‌هاش هم انقدر برات جذابه :) آفرین.
      مراقب خودت و درس‌هات باش :)
      ایشالا به هدفت خواهی رسید.

        1. نویسنده
          پست
  2. فرجادي كيا

    سلام
    ممنون از مطلبتون و ممنون از اینکه تجربیاتتون رو در اختیار ما قرار میدین
    خیلی مفید بودن ???
    خوشحالم که بعد از این دو روز اردو یه سری از اصطلاحات رو متوجه میشم
    ضمن اینکه پرکردن و اِندو و جرم گیری و کشیدن دندون عقل رو از نزدیک دیدم ?✌️

    1. نویسنده
      پست
      مصطفی قائمی

      سلام خانم دکتر
      خواهش می‌کنم، از نوشتنش لذت می‌برم. و خوشحالم که مفید بوده.
      خیلی خوبه که در ترم ۲، اینقدر خوب پیش اومدید.
      دانشگاه از این دست فرصت‌ها کم نداره. از اون‌هایی که مورد علاقه‌تونه استفاده کنید حتماً.

  3. مریم

    خیلی خیلی عالی!! حتما از تجربیاتتون استفاده خواهم کرد! خیلی توضیحاتتون درباره بخش های مختلف کامل و رسا و عالی بود !! و مخصوصا توصیه هاتون برای ما!! منم با اینکه گفتید قبل علوم پایه بیشتر کارایی که دوست داریدو بکنید خیلی موافقم!! نیازی نیست قبل علوم پایه خیلی درگیر این درسای خشک بشیم!! البته به غیر از آنای سروگردن و یه سری جزئیات دیگه!!

    1. نویسنده
      پست
      مصطفی قائمی

      ممنون.

      امیدوارم توصیه‌ها عملی باشن و بیشتر به دردتون بخورن :)

      و ایشالا موفق‌تر باشید :)

  4. سجاد

    سلام .
    من میخواستم بپرسم که همانطور که رشته های دیگر در دانشگاه های ایران ۳ دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد (فوق) و دکترا را شامل میشود ایا همین مراتب برای رشته دندانپزشکی صادق است ؟
    و اینکه هرکدام از این مراحل شامل کدام سال ها از دندانپزشکی میشود ؟
    سوال بالا خیلی گنگه :)) میدونم بزار بیشتر توضیح بدم اینکه تصور من اینه که ۲ سال اول علوم پایه همان کارشناسی و ۴ سال بعد همان کارشناسی ارشد و دکترا یه دوره ی ۳.۵ تا ۴ ساله بعد از ان ۶ سال است .
    یا نه تصور من اشتباه است و کل دوره ی ۶ ساله که شما در حال گذران ان هستید همان کارشناسی محسوب میشود ؟
    کلا یه توضیح در مورد ۳ دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترای دندانپزشکی بدی ممنون میشم .
    اگر خیلی طولانی میشه میتونیو در غالب پاسخ نمیگنجه به ایمیلم ارسال کنی.

    1. نویسنده
      پست
      مصطفی قائمی

      سلام سجادجان

      همان روند، به گونه‌ای دیگه. یعنی دندان‌پزشکی عمومی -> مقطع تخصص.

      ۶ سال اول عمومی. ۳ الی ۵ سال هم دورۀ تخصص.

      ۶ سالِ اول یک‌سره طی می‌شه و مدرک دکتریِ عمومی می‌دن بهمون.

      موفق باشی :)

  5. حامدع

    سلام
    آقای دکتر یک سوال داشتم
    من ارشد مهندسی پزشکی و کارمند علوم پزشکی هستم
    و دوباره کنکور دادم ومطمءنم رتبه خوبی میارم و میتونم دندانپزشکی رو انتخاب کنم
    میخاستم ازتون بپرسم که درآمد دنداند بعد از ترم ۹ اگه زیاد تلاش کنیم حدودا چقدره
    چون متاهلم میخام برنامه ریزی کنم
    وآیا به نظر شما من که بعد ۷ سال دوباره دارم شروع میکنم
    میتونم موفق بشم یانه؟

    ممنونم

    1. نویسنده
      پست
      مصطفی قائمی

      سلام حامدخان
      خوبی؟

      خوشحالم که کنکورت رو خوب دادی :)
      ایشالا همکار شیم.

      سؤالت اون‌قدر به عوامل زیادی بستگی داره که…
      مثلاً این که آیا کار پیدا می‌کنی در شهری که هستی یا نه؟!
      چندتا شیفتِ درمانی جور می‌شه!؟
      اون درمانگاه چندتا بیمار داره!؟
      توانایی خودت؟!
      و…

      واقعاً نمی‌شه با اطلاعاتی که داریم، پاسخی بیابیم.

      به نظرم اگر تونستی دندون قبول شی، می‌تونی موقق شی :)
      مخلصم.

  6. فاطمه

    سلام دکتر قائمیِ جان
    من رتبم ۱۵۹ شده و واقعا بین دندون و پزشکی مرددم. خیلی تحقیق کردم و جوانبی از هردو رو دوست دارم
    میخواستم بدونم شده تا الان پشیمون بشین بابت اینکه پزشکی نزدین؟ البته خیلی سوال کلی ای هستش کاملا میدونم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *